Sukhoi Su-57 kontra F-22 Raptor – starcie gigantów piątej generacji to temat, który od lat elektryzuje środowisko specjalistów lotniczych oraz miłośników awiacji wojskowej na całym świecie.
Historia i geneza powstania
Początki projektu F-22 Raptor sięgają lat 80. XX wieku, kiedy w wyniku programu Advanced Tactical Fighter (ATF) Pentagon poszukiwał samolotu o przełomowych właściwościach niewykrywalności i przewadze powietrznej. W 1997 roku pierwsze prototypy Rapotów weszły w fazę testów, a już w 2005 roku maszyna została oficjalnie przyjęta do służby. Z kolei prace nad Su-57, znanym początkowo jako PAK FA i T-50, rozpoczęły się w odpowiedzi na sukcesy amerykańskiego projektu. Rosyjskie biuro konstrukcyjne Suchoj starało się połączyć zaawansowane kompozyty, nowoczesne silniki oraz zintegrowane systemy walki elektronicznej, by stworzyć konkurenta Rapora.
Oba programy miały na celu uzyskanie pełnej lotności w każdych warunkach klimatycznych oraz zdolność do dominacji na polu walki powietrznej. Fakt, że USA i Rosja niemal równocześnie osiągnęły etap produkcji seryjnej, świadczy o skali wyzwania technologicznego, jakiego się podjęto.
Projekt i konstrukcja kadłuba
Obie maszyny wyróżniają się smukłą sylwetką i wykorzystaniem materiałów absorbujących fale radarowe. W przypadku F-22 Raptor zastosowano rozbudowaną warstwę powłok kompozytowych oraz specjalne kształtowanie wlotów silników. Ten zabieg pozwolił na zredukowanie ilości odbić fal elektromagnetycznych, co przekłada się na lepszą stealth.
Su-57 posługuje się natomiast strukturą kadłuba ze stopów tytanu i polimerów, a charakterystyczne ostrej szczeliny wokół kokpitu i krawędzi skrzydeł ułatwiają rozpraszanie sygnałów radarowych. Rosjanie postawili też na większe powierzchnie sterowe, co wpływa na poprawę manewrowości w walce na krótkim dystansie. Oba projekty różnią się kształtem usterzenia: F-22 posiada klasyczny układ ogonowy z dwiema płetwami, a Su-57 – skośne pióra steru wysokości.
Systemy awioniczne i możliwości wykrywania
Kluczowym elementem współczesnego myśliwca piątej generacji jest zestaw radarów i sensorów zdolnych do operowania w środowisku zagłuszania. Amerykański radar AN/APG-77 wyposażono w zaawansowany tryb śledzenia wielu celów jednocześnie oraz adaptacyjne modulowanie wiązki mikrofalowej. W połączeniu z systemem ostrzegania przed opromieniowaniem laserowym i radarowym daje to pilotowi pełną świadomość sytuacyjną.
Su-57 korzysta z rosyjskiego systemu służącego do tzw. Wizualizacji 360°, łączącego dane z anten AESA N036 Byelka oraz czujników optoelektronicznych. Mimo że jego zasięg i zdolność agregacji informacji mogą być oceniane jako nieco niższe niż w Raptorze, projektanci rekompensują to integracją systemów walki elektronicznej, które potrafią aktywnie maskować emisje własne.
Uzbrojenie i ładowność
Arsenał F-22 Raptor obejmuje pociski powietrze–powietrze klasy AIM-120 AMRAAM oraz AIM-9 Sidewinder, ukryte w wewnętrznych zasobnikach, co korzystnie wpływa na sygnaturę radarową. Dodatkowo Raptor może przenieść podkadłubowo ppk klasy GBU-39 Small Diameter Bomb, przeznaczone do precyzyjnego ataku na cele naziemne.
Su-57 dysponuje nowymi rosyjskimi pociskami R-77-1, R-74M2 oraz uzbrojeniem kierowanym przeciwstatkowym Kh-59MK2. Rosjanie podkreślają, że dzięki elastycznemu systemowi mocowania wewnętrznego i zewnętrznego pociski mogą być dopasowane do różnych misji. Mimo większej ładowności Su-57, zastosowanie zasobników zewnętrznych obniża jego zdolności stealth.
Silniki i parametry lotu
W konstrukcji Rapora znajdziemy dwa silniki Pratt & Whitney F119-PW-100 o ciągu maksymalnym 156 kN każdy. Konstrukcja dyszy oraz system kontroli przepływu powietrza pozwalają na osiągnięcie prędkości naddźwiękowej bez użycia dopalacza (supercruise). Maksymalna prędkość przekracza Mach 2, a pułap operacyjny wynosi ok. 20 000 m.
Su-57 początkowo wykorzystywał silniki AL-41F1, zastępowane stopniowo nową jednostką Izdielie 30 o ciągu około 190 kN. Rosyjskie jednostki napędowe charakteryzują się większym stosunkiem ciągu do masy, co w połączeniu ze zmodyfikowaną geometrią dysz umożliwia spektakularne manewry w zakręcie i osiąganie podobnej prędkości maksymalnej. Zasięg bojowy Su-57 jest jednak nieco krótszy niż Raptora, co wynika z mniejszej pojemności zbiorników paliwa.
Zastosowanie taktyczne i przyszłość
F-22 Raptor, jako fundament amerykańskiej taktyki przewagi powietrznej, uczestniczył w licznych ćwiczeniach wielonarodowych i operacjach nad Syrią. Dzięki integracji z systemem dowodzenia i łączności USAF jest w stanie działać w sieciocentrycznym środowisku, dostarczając informacje innym platformom bojowym.
Su-57, choć w mniejszej liczbie egzemplarzy, trafił już do jednostek rosyjskich i uczestniczy w testach poligonowych. Rosyjska doktryna zakłada wykorzystanie tej maszyny zarówno do misji powietrze–powietrze, jak i ataków precyzyjnych na cele naziemne. W planach jest rozwój dronów lojalnych, które wespół z Su-57 utworzą zintegrowane pakty bojowe kolejnej dekady.
