Historia sowieckiego programu MiG-31 – strażnik północnych granic stanowi fascynujący przykład połączenia zaawansowanej myśli inżynieryjnej i geopolitycznych wyzwań Arktyki. Ten ciężki interceptor myśliwski zaprojektowano z myślą o ochronie rozległych przestrzeni powietrznych Związku Radzieckiego, zwłaszcza w rejonie Morza Barentsa i cieśniny Beringa, gdzie zacieśniała się rywalizacja z USA. Jego rozwój od końca lat 60. do wdrożenia na początku lat 80. XX wieku odzwierciedlał zarówno potrzeby strategiczne, jak i szybki postęp w dziedzinie awioniki i napędu odrzutowego.

Geneza projektu i wymagania taktyczne

Konieczność stworzenia maszyny zdolnej do przeciwdziałania zagrożeniom z powietrza nad północnymi granicami skłoniła konstruktorkę biura MiG pod kierunkiem Aleksandra Fiodorowicza Mikołajewa do opracowania zupełnie nowego samolotu. Dotychczasowe myśliwce przechwytujące, takie jak MiG-25, mimo imponującej prędkości przekraczającej Mach 2,8, wykazywały ograniczenia w zasięgu i zdolnościach operacyjnych w warunkach arktycznych.

Nowe założenia obejmowały:

• zwiększony zasięg patrolu – minimum 3 000 km,
• możliwość operowania w temperaturach sięgających –60 °C,
• systemy wykrywania celów na odległość powyżej 200 km,
• prędkość przelotowa powyżej Mach 2,3 w każdej fazie lotu,
• integrację z siecią dowodzenia + radarem o wielozakresowym działaniu.

Projekt nazwano później „Форель” (pol. pstrąg), a w fabrycznych dokumentach figurował jako MiG-31. Krytycznym elementem była nowa stacja radiolokacyjna Zasłon, zdolna do namierzania wielu celów jednocześnie i pracy w warunkach intensywnego zakłócania elektronowego.

Rozwój konstrukcji i testy w warunkach arktycznych

Etap koncepcyjny

Początkowe szkice uwzględniały charakterystyczne, szerokie kadłuby celem pomieszczenia zaawansowanej awioniki i zbiorników paliwa. Współpraca z biurami konstrukcyjnymi z Niżnego Nowogrodu i Moskwy doprowadziła do przyjęcia dwa-odrzutowego zespołu napędowego D-30F6, oferującego dobrą wydajność w niskich temperaturach.

Próby podbiegunowe

Pod koniec lat 70. pierwszy prototyp oblatano na lotnisku Czkałowsk. Następnie przeniesiono się na lotnisko Oziorsk-Morze​-Barentsa, by sprawdzić zachowanie MiG-31 w gęstej mgle morskiej i nad lodowymi kra–

…

Wdrażanie do służby i rola operacyjna

…

Modernizacje i perspektywy

…