Jakie są najdroższe samoloty wojskowe świata – to pytanie przyciąga uwagę zarówno ekspertów, jak i entuzjastów lotnictwa, gdyż każda z tych maszyn reprezentuje najwyższy poziom inżynierii, zaawansowanych materiałów i unikalnych zdolności bojowych.

Przegląd najdroższych samolotów

Na liście najbardziej kosztownych konstrukcji dominują myśliwce piątej generacji oraz strategiczne bombowce o zdolnościach stealth. Ich ceny jednostkowe sięgają od kilkuset milionów do ponad miliarda dolarów. Poniżej zestawiono kilka kluczowych pozycji:

• F-35 Lightning II – program Joint Strike Fighter, koszt jednostkowy w zależności od wariantu od 80 do 120 mln USD.
• B-2 Spirit – strategiczny bombowiec stealth, cena jednej sztuki to około 2,2 mld USD.
• F-22 Raptor – myśliwiec przewagi powietrznej, koszt jednostkowy ok. 150 mln USD.
• Su-57 – rosyjski myśliwiec generacji 5, wstępny koszt szacowany jest na 50–60 mln USD, jednak pełne wyposażenie i rozwój programu winduje cenę daleko wyżej.
• Eurofighter Typhoon – choć „tylko” generacja 4++, to koszt jednej maszyny w wersji Bl9 sięga 140 mln USD.
• Dassault Rafale – wielozadaniowy myśliwiec francuski, cena ok. 100 mln USD.
• Saab Gripen E/F – lekki wielozadaniowy, koszt ok. 85 mln USD.
• B-21 Raider – nadchodzący bombowiec stealth USAF, prognozowany koszt około 700 mln USD w cenach z obecnej dekady.
• Specjalistyczne maszyny transportowe, np. C-17 Globemaster III czy Il-76MD-90A, osiągają pułap 200–300 mln USD.

Technologie wpływające na koszt

Wysokie ceny nie wynikają jedynie z kosztów materiałów czy robocizny, ale przede wszystkim z zaawansowanych rozwiązań konstrukcyjnych i systemów pokładowych. Do kluczowych czynników należą:

• stealth – specjalne powłoki i kształty kadłuba obniżające wykrywalność radarową;
• avionika – zaawansowane systemy zarządzania walką, łączności i nawigacji, często z redundancją na poziomie lotniczych statków kosmicznych;
• radar AESA – wielofunkcyjne anteny fazowane, zapewniające wysoką efektywność wykrywania i śledzenia celów;
• kompozyty węglowe – lekkie i wytrzymałe materiały zmniejszające masę własną i podnoszące manewrowość;
• zespół napędowy – silniki o zmiennej wektorowości ciągu i nowoczesnych turbinach zwiększające osiągi i zasięg;
• systemy samoobrony – wyrzutnie flar, systemy ostrzegania przed napromieniowaniem radarowym i przeciwrakietowe;
• symulacje i testy – kosztowne homologacje, testy lotów, badania materiałowe i programy symulacyjne.

Dzięki tym rozwiązaniom każdy dolar zainwestowany w rozwój zwraca się w potencjale bojowym, jednak przyczynia się do potężnego wzrostu kosztów jednostkowych.

Analiza wybranych konstrukcji

F-35 Lightning II

Program prowadzony przez Lockheed Martin to największy kosztowo projekt militarnego lotnictwa w historii. W jego ramach opracowano trzy wersje (A, B, C) przystosowane do operowania z różnych typów baz i lotniskowców. Wyposażenie maszyn obejmuje:

• interną komorę uzbrojenia zdolną przenosić pociski powietrze–powietrze i powietrze–ziemia,
• zintegrowany system sensora radar AN/APG-81,
• kokpit z wyświetlaczem HUD oraz systemem pryzmatycznych gogli (HMDS),
• łączność datalink, system obrony elektronicznej i nawigacji GPS/INS.

Problemy techniczne i opóźnienia podniosły koszty rozwoju i utrzymania, ale dzięki wspólnym programom zakupowym wielu państw jednostkowa cena spada w kolejnych transzach.

B-2 Spirit

Unikalna konstrukcja latającego skrzydła zapewnia tej maszynie niezrównane możliwości penetracji systemów obronnych przeciwnika. Kluczowe cechy to:

• zasięg bez międzylądowań przekraczający 11 000 km,
• zdolność przenoszenia nuklearnych i konwencjonalnych głowic,
• cienkie krawędzie natarcia i warstwy radar-absorbujące (stealth).

Zaledwie 21 maszyn zbudowanych w latach 80. i 90. XX wieku do dziś stanowi jedną z najdroższych flot w historii – ponad 40 mld USD w ówczesnych cenach.

F-22 Raptor

Myśliwiec przewagi powietrznej z lat 90. łączy cechy stealth, supercruise (lot z prędkością naddźwiękową bez dopalaczy) i zaawansowaną avioniką. Każda jednostka to wydatek przekraczający 150 mln USD, co przy relatywnie niewielkiej liczbie ok. 187 maszyn czyni Raptora jednym z najdroższych myśliwców bojowych w przeliczeniu na egzemplarz.

Perspektywy i przyszłe programy

W nadchodzących dekadach do najdroższych projektów dołączy kilka nowych konstrukcji:

• B-21 Raider – bombowiec Stanów Zjednoczonych, projektowany w duchu „niskiego profilu” i zdolny do globalnych misji nuklearnych oraz konwencjonalnych;
• NGAD (Next Generation Air Dominance) – program USAF zastępujący F-22, zakładający drony kierowane sztuczną inteligencją i manewry stealth;
• FCAS (Future Combat Air System) – europejski projekt hiszpańsko-francusko-niemiecki, w tym ciężki myśliwiec oraz sieć bezzałogowych wspierających maszyn;
• Su-57M – rozwinięta wersja rosyjskiego myśliwca z ulepszonymi silnikami, większą stealth i zdolnościami multirole;
• J-XX – chiński program myśliwca 6. generacji, o którym wiemy tylko tyle, że budżet sięga miliardów dolarów.

Silne rywalizacje technologiczne i geopolityczne w kolejnych latach doprowadzą do kolejnych rekordów kosztów, zwłaszcza gdy dojdą do głosu kwestie cyberbezpieczeństwa, automatyzacji i jeszcze doskonalszych systemów wykrywania przeciwradarowego.